صفحه نخست

در باره ما

ارتباط با ما

 

 

جاودانه درغدیر

نویسنده: قنبرعلی صمدی ارزگانی

واقعه تاریخی غدیر
یکی از رخداد های مهم تارخ اسلام، واقعه غدیر یعنی جریان انتصاب و معرفی امیرالمؤمنین علی(ع) به مقام امامت از سوی پیامبر اکرم(ص) به امر الهی است.
این طرح الهی، با هدف جاودانگی خط امامت و ولایت، توسط پیامبر(ص) در صحرای غدیر خم باحضور بیش از صدهزار نفر، به اجراگذاشته شد تا در گذر تاریخ دشمنان خاندان عصمت نتوانند این حقیقت آفتابی را با گرد هوا و هوس، غبار آلود و کتمان نمایند.
در بیان اهمیت این واقعه ی تاریخ ساز، همین بس که خداوند در قرآن کریم، انجام رسالت پيامبر(ص) را در گرو این رخداد بی نظیر ذکر نموده است. «يا ايها الرسول بلغ ماانزل اليک من ربک وان لم تفعل فمابلغت رسالته». اى پيامبر! آنچه از طرف پروردگارت(راجع به ولايت و جانشینی على) بر تو نازل شده است، کاملاً (به مردم) برسان! و اگر این کارا انجام ندهی، رسالت او را انجام نداده‏اى!
در كدام اجتماع عظيمى مى شود مسئله بيعت براى امامت امام على (ع ) را بگوش مسلمانان جهان رساند؟ اجتماع عظيمى چون سفر حج ، آن هم حجه الوداع ، كه همه مسلمانان از سراسر بلاد اسلامى به جهت حضور شخص پيامبر (ص ) شركت كرده بودند بهترين موقعيت بود.
این واقعه درهيجدهم ذى الحجه، سال دهم هجرت، درست هشت روز پس از عيد قربان، بنا به فرمان الهی در صحراى غدير خم، در حضور اجماه انبوه حاجیان، بوقوع پیوست.
حضرت رسول خدا(ص ) بعد از هجرت، ده سال در مدينه ماند و حج بجا نياورد تا آنكه در سال دهم خداوند عالميان اين آيه را فرستاد که « واذن فى الناس بالحج يا توك رجالا و على كل ضامر ياتين من كل فج عميق ليشهدوا منافع لهم». اى رسول خدا! در ميان مردم براى سفر حج ندا در ده و همه را به مراسم حج فراخوان تا مردم پياده و سواره و از راه دور بسوى تو آيند) پس امر كرد رسول خدا(ص ) مؤ ذنان را كه با آواز بلند به مردم اطلاع دهند كه رسول خدا(ص ) در اين سال (سال آخر عمر حضرت)به حج مى رود.
مسلمانان بلاد اسلامى چون شنيدند که رسول خدا(ص ) در اين مراسم شركت دارد، به گونه اى گسترده شركت كردند، و چون آخرين حج رسول خدا(ص ) بود آن را «حجه الوداع» ناميدند.
چون سفر آخرين پيامبر (ص ) بود و بايد جانشين خود را معرفى مى كرد، و اجتماع بى سابقه اى از مسلمانان ديگر بلاد اسلامى در آنجا گرد مى آمدند تا پس از بازگشت به وطن خود این واقعه مهم را ثبت و بازگوكنند تا در تاریخ ماندگار بمانند.
حدیث غدیر
متن حدیث با اندک تفاوت هائی، در منابع حدیثی و تاریخی این گونه نقل شده است. در این جا فراز های از آن را که در منابع حدیثی و تاریخی شیعه و سنی نقل شده است ذکر می کنم:
پس از آنكه در جايگاه بلند سخنرانى قرار گرفت . با حمد و ستايش الهى و اعتراف گرفتن از حاضران بحث را آغاز كرد و فرمود: شما درباره من چگونه شهادت مى دهيم ؟ همه مردم پاسخ دادند: شهادت مى دهيم كه تو فرمان خدا را ابلاغ و ما را به خوبيها دعوت كردى خدا تو را پاداش نيكو دهد. سپس پيامبر(ص ) فرمود : ايهاالناس من اولى الناس بالمؤ منين من انفسهم؟ اى مردم ! چه كسى نسبت به مؤ منان از خودشان سزاوارتر است؟ همه پاسخ دادند: خدا و پيامبر او دانا ترند. سپس فرمود: « فمن كنت مولاه فعلى مولاه اللهمّ وال من والا وعاد من عاداه ...» پس هرکه من مولا و رهبر او یم علی رهبر و مولای اواست، بار خدایا دوست بدار کسی را که از علی پیروی کند و دشمن بدار کسی را که با علی دشمنی ورزد.
آنگاه پيامبر(ص ) در پايان سخنرانى، فرمان بيعت عمومى را صادر فرمود كه همه زن و مرد حاضر در صحراى غدير با امام على(ع ) بيعت كردن. در این میان عمر و ابوبکر از پیشگامان بیعت باعلی(ع) بودند که با حضرت دست بیعت دادند و با جملات«بخ بخ لک یا امیرالمرالمؤمنین اصبحت مولای و مولا کل مؤمن» مقام امامت را به علی(ع) تبریک گفتند.
در پایان پیامبر(ص) فرمود:« قد بلغت ماامرت بتبليغه ، حجه على كل حاضر و غائب ، و على كل احد ممن شهد اولم يشهد، ولد اولم يولد فليبلغ الحاضر الغائب، و الوالد الولد الى يوم القيامه». آگاه باشید، آنچه نسبت به ابلاغ ولايت ماءمور بودم به شما رساندم كه بر هر انسان حاضر و غائبى ، و بر هر شاهد و غير شاهدى ، و بر هر كس كه تا كنون متولد شده يا نشده حجت تمام شده است . پس بايد حاضران به غائبان ، و پدران به فرزندان تا روز قيامت مسئله امامت على و فرزندانش را بازگو نمايند.
در تمامی منابع موجود، حد اقل جمله« من كنت مولاه فعلى مولاه » عینا بدون هیچ تغییری نقل شده است. از این نظر این فراز از حدیث، همانند آیه قرآن، امری قطعی و اتفاقی است که علاوه برتواتر سندی تواتر لفظی نیز دارد.
رسول خدا(ص) با این بیان روشن، در حضور آن جمعیت انبوه بیش از صد هزار نفر، قضیه امامت علی(ع) را جاودانه ساخت و تا ديگر کسی در پیشگاه الهی عذرى براى انكار غدير نداشته باشد. همانگونه كه حضرت زهرا (س ) بارها اين حقيقت را مطرح فرمود: « فما جعل الله لا حد بعد غدير خم من حجه و لا عذر». خداوند بزرگ پس از حادثه غدير خم كه ولايت على (ع ) اعلام گرديد، براى هيچكس عذر و بهانه اى باقى نگذاشته است.
تواتر سند حديث الغدير
خبر متواتر به آن خبری گفته می شود كه گزارش دهندگان آن واقعه و خبر، به قدرى زياد باشند كه موجب قطع و يقين به ثبوت آن شود و احتمال توافق برکذب در آنان منتفی بوده باشد. در مجامع حدیثی شیعه و سنی، حدیث غدیر به طور متواتر، نقل شده است. در این زمینه مرحوم علامه امینی در جلد اول کتاب ارزشمند الغدیر، اسناد و راویان حدیث غدیر را تفصیلا نموده بیان کرده است که تعداد یکصد و ده نفر از اصحاب پیامبر(ص) و تعداد هشتاد و چهار نفر از تابعین، که حدیث غدیر را نقل نموده اند، معرفی کرده است. همچنین سیصدو شصت نفر ازعلما و صاحبان تألیف را معرفی نموده است.
در منابع اهل سنت نیز، حدیث غدیر، از سوی علما وبزرگان اهل سنت در قرون مجتلف به طور متواتر نقل شده است، شخصیت های علمی اهل سنت مثل: ابن کثیر دمشقی و ابن جزری و...، از جمله کسانی اند که به متواتر بودن حدیث غدیر، اعتراف نموده اند.
دراین نوشتار، به اختصار فهرستی از اسامی محدثین و علما و نویسندگان اهل سنت که در قرون مختلف، حدیث غدیر را در کتاب های خود نقل نموده اند، معرفی می نمایم.
ازجمله شخصیت های مشهور اهل سنت که حدیث غدیر را در کتاب های خود نقل نموده اند عبارت اند از:
محمّد بن إسحاق، صاحب السيرة
أحمد بن حنبل، إمام حنبلی ها و صاحب کتاب المسند
محمّد بن إدريس شافعي، إمام شافعية
ابن ماجه قزويني، صاحب یکی از صحاح الستة
ترمذي، صاحب الصحيح، أبو بكر بزّار
عبد الرزاق بن همّام صنعاني، استاد بخاري
أبو يعلى موصلي، صاحب المسند
سعيد بن منصور، صاحب المسند
صاحب المسند، نسائي، صاحب الصحيح
معمر بن راشد، ازعلمای مشهور اهل سنت
محمّد بن جرير طبري، صاحب دو تفسير و تاريخ مشهور اهل سنت
أبو حاتم ابن حبّان، صاحب الصحيح، أبو القاسم طبراني
صاحب معاجم، حسن دارقطني، ملقب به أمير المؤمنين در حديث
حاكم نيشابوري، صاحب مستدرك
ابن عبد البر، صاحب الاستيعاب
خطيب بغدادي، صاحب تاريخ بغداد
أبو نعيم اصفهاني، صاحب حلية الاولياء ودلائل النبوة
أبو بكر بيهقي، صاحب السنن الكبرى
بغوي، صاحب مصابيح السنّة، جار الله زمخشري، صاحب تفسير الكشّاف
ابن عساكر دمشقي، صاحب تاريخ دمشق
فخر رازي، صاحب التفسيرالکبیر
ضياء مقدسي صاحب المختارة، ابن اثير جزري
صاحب أُسد الغابة، أبو بكر هيثمي، صاحب مجمع الزوائد
حافظ المزّي، صاحب تهذيب الكمال
ذهبي صاحب تلخيص المستدرك
خطيب تبريزي، صاحب مشكاة المصابيح
نظام الدين نيشابوري، صاحب التفسير
ابن كثير دمشقي، صاحب التاريخ و تفسير
ابن حجر عسقلاني، صاحب فتح الباري في شرح البخاري
عيني حنفي، صاحب عمدة القاري في شرح صحيح البخاري
جلال الدين سيوطي، صاحب تألیفات تفسیری و تاریخی
ابن حجر المكّي، صاحب الصواعق المحرقة في الردّ على الشيعة
شيخ علي متقي هندي، صاحب كنز العمّال
شيخ نور الدين الحلبي، صاحب السيرة الحلبية
شاه ولي الله دهلوي، معروف به علاّمه هندی
شهاب الدين خفاجي، صاحب تعليقة على تفسيرالبيضاوي
أحمد زيني دحلان، صاحب السيرة الدحلانيّة
شيخ محمّد عبده مصري، صاحب تفسير و شرح نهج البلاغة
و دیگر علما و صاحبان تصانیف اهل سنت که واقعه تاریخی غدیر را در کتاب های خود ثبت نموده اند.
این ها نمونه هائی است از علما و نوسیندگان اهل سنت که به نقل جریان غدیر پرداخته پرداخته به سنخرانی و ابلاغ دعوت پیامبر(ص) در صحرای غدیرخم و بیعت اصحاب با امیرالمومنین علی(ع)، اعتراف نموده اند.
بدیهی است که شرح و تفصیل این موضوع، مجال بیشتری را می طلبد که در این مختصر نمی گنجد. والسلام.


 

صفحه نخست

درباره ما

فصلنامه بشارت

بولتن خبري افغانستان

گفتگو

در ساحل سرود

شمیم احساس

اهل بيت (ع)

مقالات

داستانهای قرآنی

سایتهای افغانستان

کتابخانه

تازه های نشر

گالري تصاوير

تمامی حقوق متعلق به سایت مؤسسه فرهنگی بشارت است                       www.bsharat.com