صفحه نخست

در باره ما

ارتباط با ما

درباره ما
فصلنامه بشارت
همايش ها و نشست ها
بولتن خبري افغانستان
خبر و گزارش هاي خبري
گفتگو
داستانهای قرآنی
شميم احساس
اهل بيت (ع)
مهدویت
مقالات
زن و خانواده
کتابخانه
گالري تصاوير
تازه های نشر
افغانستان شناسی
سایتهای افغانستان
صفحات ویژه

آمار سایت

مصاحبۀ عاشورایی با حجت الاسلام والمسلمین
غلامحسین ناصری نماینده مردم ولایت میدان


استاد غلام حسین ناصری: متولد 1334 تعلیمات دینی شامل ادبیات، منطق، فقه تا جلد اول لمعه را در افغانستان فرا گرفته است. بعد از کودتای هفت ثور 1358 و اشغال افغانستان به وسیلۀ ارتش سرخ، در نیمه آخر سال 1359 به قصد ادامه تحصیل به قم آمد و تحصیلاتش را در رشته کلام، فلسفه، فقه و اصول ادامه داد، و یک دوره درس خارج اصول را از محضر آیت الله العظمی فاضل لنکرانی(ره) فراگرفت. و نیز شرح منظومۀ سبزواری، اشارات، نهایه، مباحث مشرقین فخررازی را در نزد اساتید به نام تلمذ نمود و در کنار این ها زبان انگلیسی را به شیوۀ فنی آکادمیکی با مدرک عالی معادل لیسانس نیز فراگرفت. یک سال تجربه کاری با کمسیون مستقل حقوق بشر در زمینۀ نشر و ترجمه متون انگلیسی دارد و بیش از دوسال و همکار کمسیون مستقل انتخابات بوده است.
آقای ناصری از مبارزان فعال در دوران جهاد و از چهره های شناخته شده در عصرحاضر می باشد و اینک در دومین دورۀ انتخابات مجلس، به عنوان نمایندۀ منتخب مردم ولایت میدان در پارلمان با کوله باری از تجربه و درد در مجلس دوم حضور دارد.


بشارت: جناب استاد ناصری، ضمن تشکر و سپاس از اینکه وقت گرانبهای تان را در اختیار فصلنامۀ بشارت قرار دادید با توجه به نگاه ویژه فصلنامۀ بشارت به موضوعات عاشورایی، به عنوان نخستین سوال از حضرت عالی بفرمایید مردم افغانستان اعم از شیعه و سنی چگونه به استقبال بزرگداشت مراسم سالار شهیدان حسین بن علی(ع) می روند و با چه شیوه عزاداری می کنند؟
ناصری: شیوه عزاداری و نوع بزرگداشت یا برگزاری مراسم عاشورا در افغانستان، از ابتدای تاریخش تا به امروز کمی تغییر کرده است و شیوه های عزاداری که به شیوه سنتی پرداخته می شود، به سه شیوه قابل تقسیم است:
1- علما و خطبا و وعاظ دینی و کسانی که با کارشناسان دینی مرتبط هستند در تکیه خانه ها، حسینیه ها و مراکز دینی که زیاد هم هست چه در کابل و چه در بقیه ولایت های افغانستان، پیرامون ابعاد این قضیه و فرمایشات ابا عبد الله(ع) سخنرانی می کنند. اهداف و استراتیژی هایی را که اباعبدالله(ع) برای آن قیام کردند توضیح می دهند و مسائلی که بسیار مثمر و با برکت است مطرح می کنند، بسیاری از معارف گسترده ی دینی که به عنوان یک فرصت استثنایی برای مردم بود بیان می کنند، زیرا اولاً مردم در دیگر ایام فرصت این را ندارند که این مسائل را بشنوند و تجربه های بزرگ را به دست بیاورند.
و ثانیا: مراسم هایی که مربوط به عموم مردم باشد و عموم مردم اعم از پیر و جوان، زن و مرد بتوانند شرکت کنند کم تر است، ولی در محرم این فرصت به لطف خدا و با برکت اباعبدالله(ع) به وجود می آید که عموم مردم در آن شرکت بکنند، و سخنرانان، علما و مبلغان دینی معارف دینی و ائمه معصومین برای عموم مردم اعم از جوان و پیر، اعم از زن و مرد و همه طبقات بیان می کنند.
2- بخشی از مراسم مربوط به اکثریت جوان ها است. قشر جوان است که دسته ها و هیأت های سینه زنی تشکیل می دهند. هر کس در همان مرکزهای دینی که متعلق به خودشان است روضه می خوانند، با شیوه بسیار مؤدبانه و با محتوای مخصوص با استفاده از کتاب های علما و مبلغینی که در گذشته بودند، با استفاده از اشعار جاندار شاعران اهل بیت مثل مرحوم بلبل، مرحوم شهید بلخی و بقیه علمای دینی.
3ـ یک رسم خاص دیگر در عزاداری ها وجود دارد که خیلی ظریف است و آن این که همین هیأت های سینه زنی تکیه به تکیه می روند، به رسم اظهار تسلیت گفتن برای هیأت های حسینی و مراکز دیگر که این هم از نظر محتوا خیلی خوب است و هم از نظر یک سنت دینی بسیار چیز مهمی است که تکیه به تکیه می روند، در بعضی مناطق با پای پیاده می رود، در کابل و شهر های بزرگ عمدتا شب ها تکیه به تکیه می روند. و این نکته قابل ذکر است که نسبت به گذشته، بسیار جای سپاس و شکرگذاری است که به لطف پروردگار تشیع و تسنن در افغانستان در سال های اخیر خیلی مواضع شان نزدیک شده است. به عنوان مثال می بینیم روزی علمای بزرگ دنیای تسنن، برادران مسلمان ما و علمای تشیع و شیعه افغانستان مشترکا یک جلسه می گیرند که بسیار دارای اهمیت خاص است،  بسیار  آثار و برکات  مثبتی راجع به حرکت های فرهنگی و اتحاد وحدت برادری و اخلاق دینی دارد و هم سویی به وجود می آورد. این شیوۀ عزاداری در افغانستان در این سالیان اخیر به همین شکل پیش آمده است.
بشارت: در صحبت های شما اشاره به آثار شعرا یا شاعرانی شد که در باره حادثه عاشورا شعر سروده اند، مثل آقای بلبل و بلخی، سؤال این است که در افغانستان به غیر از مرحوم بلبل و شهید بلخی، شاعران دیگری هم وجود دارند که در بارۀ عاشورا شعر سروده باشند و به عنوان شاعران عاشورایی از اشعار آنان در مراسم عزاداری و نوحه سرایی استفاده بشود؟
ناصری: تا جایی که من با اشعار مرحوم بلبل و شهید بلخی آشنایی و اطلاع دارم، از آن دو بزرگوار نام بردم وگرنه در مجموع شاعران زیادی بودند و هستند که در باره حادثه عاشورا شعر سروده اند، مثلا در هزاره جات شعر می گفتند، در شمال شعر می گفتند، و کسانی بودند که خودشان هم روضه خوان بودند و هم شعر می گفتند و از شهید بلخی و بلبل به دلیل این که در این زمینه تبحر کامل داشتند نام بردم. بلبل و شهید بلخی هم تبحر کامل داشتند هم اشعاری زیادی گفته اند، و هم اشعارشان عمیق، جاندار و پر محتوا است. به خصوص اشعار بلخی. اگر کسی هیچ کتابی همراه نداشته باشد، ولی از مذهب و اسلام شناخت داشته باشد با مراجعه به اشعار مرحوم بلخی استفاده فراوانی می برد و اشعار و سروده های او به لحاظ محتوا بسیار عمیق است.
کسانی دیگر هم بودند مثل مرحوم آخوند کوه بیرونی، مرحوم شیخ عزیز الله از علمای تراز اول دنیای تشیع در افغانستان و شهید آیت الله بحر در شمال افغانستان، مرحوم شیخ سلطان که از مزار بودند و دیگر علما که در دایزنگی بودند، هم خطیب و واعظ بودند و هم اشعاری در باره حادثۀ عاشورا بیان می کردند.
بشارت: در صحبت های حضرت عالی مطرح شد که یکی از رسم ها و سنت عزاداری در افغانستان این است که دسته های سینه زنی تکیه به تکیه می روند و نیز به آثار و برکات آن اشاره داشتید. لطفا بفرمایید که این مشارکت و تکیه به تکیه رفتن به طور مشخص چه تأثیراتی بر مردم و جامعه دارد و تا چه اندازه در بزرگداشت و تجلیل از شهدا مؤثر است؟
ناصری: آثار و برکات آن خیلی مشخص و روشن است. اولا: یک شناخت کامل بین هیأت های حسینی به وجود می آورد. ثانیا: افزون بر شناخت و شناسایی فلسفه وجودی تکیه به تکیه رفتن، اظهار هم دردی و تسلیت گفتن عزای عزیز فاطمه به دیگری است، چه کسی این قصد را به زبان اظهار بکند یا نکند، وقتی هیأت ها از مرکزی به مرکزی می روند، در واقع عزای فرزند رسول خدا(ص) را تسلیت می گویند. از حسینیه ای به حسینیۀ دیگر می روند و به آن ها تسلیت می گویند. این یک نوع اظهار علاقه به اهل بیت نبوت و ابراز هم فکری و هم دردی است. به عنوان یک احساس در قبال عاشورا، خود را سهیم دانستن در تجلیل از عاشورا و سهیم دانستن در حمایت از مکتب جاویدان امام حسین(ع) است.
و ثالثا: این که یکی از برکات مشخص این سنت حسنه این است که وقتی جوانان با این شیوه از مرکزی به مرکز دیگر می روند با معارف و فرهنگ عاشورایی آشنایی بیشتر پیدا می کنند و این چیزی بسیار مهم است و به برداشت هایی تازه ای از قضیه عاشورا می رسند.
بشارت: یکی از مراسم هایی که معمولا بعض مناطق و شاید هم تمام مناطق دارند دادن نذر و خیرات برای امام حسین(ع) و با نذورات و خیرات و غذادادن به استقبال عاشورا می روند، شما نذر و خیرات و اثرات آن را چگونه تحلیل می کنید؟
ناصری: به مسأله مهمی اشاره کردید. شاید بعضی برداشت ها این کار را کار نا درستی بداند. اما ببینیم فلسفه نذر چیست؟ به این عبارت که کسی نذر می کند قربتا الی الله، بعد ثواب آن را به روح یکی از اموات خودش هدیه می کند یا ثواب او را به روح یکی از بزرگان و اولیاء الله و پیامبران هدیه می کند.
به عبارت دیگر، اساسا نذر و ختم گرفتن و دعا کردن به اموات «واذکروا الاموات بالخیر» بر مبنای جهان بینی اسلام و شیوه ای که شریعت و دین توصیه کرده بسیار مهم است. و مسلم است که خاندان عصمت و طهارت در این قضیه در اولویت و درجه اول هستند. جایگاه اهل بیت در اسلام و قرآن کاملا مشخص است. از دیدگاه تمام جامعه و امت اسلامی کار بسیار خوبی است به چند دلیل:
1ـ نذر و خیرات گذشته از این که سنت حسنه و کاری نیک است؛ در این ایام انسان های خیلی مستمندی وجود دارند که در طول سال شاید دسترسی به گوشت و غذای مناسب نداشته باشند، اما به برکت حسین بن علی(ع) در این ایام بهره مند می شوند، و ثوابش هم به ارواح ائمه و شهدای اسلام و کربلا هدیه می شود، تضاد و تعارضی هم با شیوه های دینی و اندوخته ها و آداب دینی ندارد، بلکه نذر برای هر کسی که به اصطلاح نذر شود خوب است، فرق نمی کند، کسی روزه نذر کند، یا گوسفند نذر کند یا نان بدهد و غذای چند نفر را به عنوان نذر بر عهده گیرد، ثوابش را هدیه به امواتش بکند یا به شهدا، یا به ائمه معصومین(ع). این سنت، سنت بسیار حسنه ای است که خیلی شکم های گرسنه ای که در طول سال یک مرتبه از غذ های چرب بهره مند نشده در این ایام به برکت پرچم داری امام حسین(ع) و ذکر نام مقدس مولا از نذر و خیرات استفاده می کنند. افزون بر این که استفاده بردن از خیرات و نذورات سالار شهیدان، اثر و برکات معنوی نیز دارد. کسانی بوده اند حتی ثروتمند و سیری که به برکت استفاده از خیرات امام حسین(ع) ثمرات و برکات زیادی نصیب آن ها شده است.
بشارت: چه تفاوت های مهمی در بزرگداشت و برگزاری عزاداری امام حسین(ع) در گذشته و حال در کشور ما وجود دارد؟ و چه عواملی باعث آنها شده است؟
ناصری: سؤال خوب و به جایی است. در گذشته تاریخ افغانستان با کمال تأسف ستم های زیادی نسبت به جامعه تشیع وجود داشته است. شیعیان آزادی نداشتند. در دوران های بسیار بسیار قدیم و در تاریخ گذشته افغانستان، علمای تشیع با یک دنیا خون دل، مراسم عزاداری را برگزار می کردند که با شیوه فعلی تفاوت دارد. به این معنا که در آن زمان مخصوصا در 1893 میلادی که لشکر کشی عبدالرحمان خان در هزاره جات آغاز شد، کاملا برگزاری مراسم حسینی(ع) ممنوع بود. بر اثر همان فشار بخش عظیمی از برادران مسلمان شیعه روش اهل سنت را انتخاب کردند. به خاطر ممنوعیت عزاداری از سوی دولت، علما و کسانی به طور محدود در گوشه ای به دور از انظار عمومی جمع می شدند چه در شهر ها و چه در دهات های افغانستان. چه در کابل و چه در هرات، چه در غزنه و چه در بلخ و بامیان و سرتاسر هزاره جات، از این که عزاداری ممنوع بود، علما عزاداری را به شکل پنهانی انجام می دادند. اما فعلاً یک فضای باز به وجود آمده و مراسم ها بسیار به شکل گسترده به لطف پروردگار نه تنها در مناطق شیعه نشین بلکه در مناطق برادران اهل سنت هم برگزار می شود.
همین سال در کابل برادران محترم تاجیک مناطق شان را سراسر سیاه پوش کرده بودند. محوطه و فلکه را سیاه پوش کردند. حالا مراسم عزاداری بر این اساس برگزار می شود در رادیو، تلویزیون، روزنامه و سایر جرائد تبلیغ می شود. چرا چنین تفاوتی پیش آمده؟ روشن است. دیروز استبداد داخلی بود. ستم ملی ریشه های بسیار عمیق داشت. شاهان گذشته و کسانی که در رأس حکومت بودند مستبدانه و ستمگرانه حکومت می کردند. حالا نسبت به گذشته تفاوت هایی به وجود آمده است. فضا باز شده است. ولی در گذشته خیلی عرصه بر این فعالیت ها تنگ بود. امروز به لطف پروردگار همه در افغانستان به این نتیجه رسیدند که همه برادر هم دیگر هستند. همه صاحب حق هستند. از لحاظ قانونی همه با هم مساوی اند و همه باید در راه آزادی و وجاهت انسانی، شخصیتی، ملی و مذهبی خود باشند. امروز مراسم عاشورا در این فضای باز برگزار می شود. در گذشته شیوه، شیوه کاملا سنتی بود. امروز با شیوه بسیار پیشرفته و جمعیت های بسیار گسترده مراسم اباعبدالله الحسین(ع) برگزار می شود. همان طور که عرض کردیم نه تنها شیعه بلکه برادران سنی ما همکاری می کنند. در مراسم عاشورای امسال شخصیت های مهم سیاسی افغانستان در عزاداری امام حسین(ع) شرکت کردند از قبیل محترم وزیر دفاع، رئیس جمهور آقای کرزی و سایر شخصیت ها، مقامات. و علما، مبلغین دینی و کسانی که به عنوان امام جمعه و جماعت هستند از علمای برادران سنت و جماعت. امروز شیوه حکومت داری در افغانستان فرق کرده به دلیلی که تهدید و ستم تا حدودی برداشته شده و در فضای باز قرار گرفتیم، تفاوت برگزاری این دو عرصه از عاشورا بر می گرده به این دو مقطع از تاریخ و حکومت هایی که در گذشته و امروز وجود داشته است.
بشارت: از فرمایشات حضرتعالی برداشت می شود که حکومت ها و شیوه حکومت دارای نقشی به سزا در تفاوت برگزاری عزاداری دیروز و امروز افغانستان دارد. و امروز در اثر شکل گیری حکومت بر اساس قانون مناسب و نیز شکل گیری قانون متناسب با وضعیت اجتماعی و مذهبی مردم افغانستان، آزادی مذهبی، برگزاری مناسک دینی طبق قانون و نهادینه شدن آزادی شیعیان، وضعیت برگزاری عزاداری نسبت به گذشته نیز تفاوت پیدا کرده است. شما نسبت وضعیت پیش آمده را با آگاهی عمومی، و درک عام مردم از وضعیت اجتماعی و مذهبی یکدیگر چه گونه تحلیل می کنید؟ و چه عواملی باعث چنین رشد و آگاهی شده است؟
ناصری: به وجود آمدن تغییرات در طرز تفکر حکومت داری و تغییرات در اندیشه های کسانی که به اصطلاح در افغانستان حکومت می کنند، باعث چنین تفاوتهایی شده است این یک موضوع است. و موضوع دیگر این که با گذشت زمان آگاهی عمومی پیدا شده است. دیروز شیعیان در برگزاری مراسم مذهبی و دینی خود آزاد نبودند و وجهه قانونی نداشت و از طرفی دیگر این که همین حکومت ها در رابطه با خود حوزه دینی، علما و برادران محترم اهل سنت و جماعت ما، در گذشته کار می کردند و تلاش داشتند تا بین شیعه و سنی تفرقه بیاندازند و با القائات سوء و ایجاد شبهه و تفرقه انداختن، دو بدنه امت اسلامی را در برابر یکدیگر قرار می دادند و سوء استفاده می کردند. گذشته از این دیروز شیعه ها و هزاره ها هم بحران هویت ملی داشت و هم بحران هویت مذهبی، اما امروز به لطف پروردگار با مجاهدت ها و فداکاری های امت اسلامی افغانستان، شیعه در کنار سنی، سنی در کنار شیعه قرار دارند. به عبارت دیگر بالاخره برادران هزاره در کنار برادران پشتو، برادران محترم پشتو در کنار برادران تاجیک و در کنار ازبک ها و برادران ازبک ما درکنار بلوچ ها همه شان به لطف پروردگار در کنار یکدیگرند. بالاخره یک فضای باز به وجود آمده است و قانون اساسی به بحران و تعصبات نژادی و مذهبی مهر پایان زده است. بحران گذشته تا حدودی پشت سر گذاشته شده است و در چارچوب قانون اساسی برگزاری مراسم عزاداری آزاد است و مشروعیت دارد و بر این اساس هر روز برگسترش آن افزوده می شود. موانع سیاسی هم از سر راه برداشته شده و آگاهی کامل از هرجهت با شکل های مختلف به لطف پروردگار هم از طرف برادران و علمای تشیع داده می شود و هم از طرف عالمان امور دینی و مذهبی اهل تسنن. کسانی که واقعا به سرنوشت افغانستان فکر می کنند. الحمدالله ما علمای متدین و روشن فکر و دارای صلاحیت های خاص در جامعه و در میان برادران اهل سنت فراوان داریم.
بشارت: همان طور که فرمودید بین شیعه و سنی در برگزاری مراسم عاشورا یک نوع همکاری به وجود آمده است. عاشورا با گرامی داشت شهادت امام حسین(ع) و یاران فداکارش چه نقشی در وحدت و همبستگی مسلمانان در افغانستان دارد و تأثیر پذیری و الگوگیری عاشورا را برای تحکیم برادری و همبستگی چگونه ارزیابی می کنید؟
ناصری: اولا این که چنین فرصت های طلایی که در افغانستان به وجود آمده بسیار زیاد است. در همین ایام برگزاری مراسم عزادری یک فرصت نشست به وجود می آید و دارای آثار و برکات بسیار مثبت است. به عبارت دیگر به هم دیگر نزدیک می شوند در کنار هم دیگر می نشینند. وقتی در کنار هم نشستیم زمینه تشکیل جلسات و برگزاری مراسم به وجود می آید. وقتی چنین زمینه هایی به وجود بیاید هم مبلغین شیعه صحبت می کنند و هم مبلغین اهل تسنن، و در اثر چنین صحبتهایی اگر خدای ناخواسته سوءتفاهمات مذهبی در اثر برخی تغافلات به وجود آمده باشد، از بین می رود؛ زیرا حسین(ع) محور تفاهمات می شود، و همه این نظریه را قبول دارند که اگر امت اسلامی می خواهند به آزادی برسند باید حسین بن علی(ع) را پرچم دار خود قرار بدهد.
اگر بخواهیم از فرهنگ و مدنیت دینی و مذهبی صحبت کنیم امام حسین(ع) یک محوریت جامع برای دفاع از ارزشهای دینی، ملی و مذهبی اعم از شیعه و سنی است، با این تعریف خیلی از سوء تفاهمات که قبلا وجود داشته یا کمرنگ شده یا ریشه کن شده و برخی هم در حاشیه رفته است.
ما به خوبی می دانیم که مراسم امام حسین(ع) دست آوردهای بسیار مهمی داشته است، حتی رسانه ها در این ایام برنامه معمولی خود را تعطیل می کنند.
بشارت: در شرایط و وضعیت موجود، آنانی که تلاش دارند تا هم مبلغ پیام و آرمان حسینی(ع) باشند و هم مروجین وحدت و هم گرایی در افغانستان، چه شیوه و روشهای مناسبی وجود دارد تا هم بشود پیام و اهداف و آرمان امام حسین(ع) را بیان کرد و هم برای تحکیم اخوت و برادری مؤثر و کارساز باشد؟
ناصری: در گزینه اول لازم است که مبلغ باید چیره دست و توانا باشد و هر مبلغ و عالمی که چنین رسالت مهمی را بر دوش گرفته باید در جهت توانمندی و چیره دستی خویش تلاش نماید.
دوم رسانه های عمومی مؤثر و کارساز است. آنهایی که رسانه ها را اداره می کنند، باید یک کمسیون مشترک از برادران نخبه اهل سنت و شیعه تشکیل بدهند و بر اساس متون متقن و مدارک صحیح تبلیغ بکنند.
کسانی که مسؤولیت نوشتاری را بر عهده دارند، و کتاب و مجله می نویسنند، تلاش بکنند. الحمد لله تلاش هایی صورت گرفته ولی بیشتر بنویسند و در دسترس مردم قرار بدهند، چون برای تمام مردم مقدور نیست که در پای منبر بنشینند. من معتقدم این کار در آگاهی دهی به مردم و تبلیغ عاشورایی که قطعا به نفع کل امت اسلامی در سراسر دنیا مخصوصا در افغانستان است، مفید است. این شیوه برای تبلیغ صورت گیرد.
بشارت: شما نقش بعضی مراسم های سینه زنی و زنجیر زنی را چه به شیوه سنتی چه به شیوه جدید و اشعاری که برای سوگواری امام حسین(ع) سروده شده و به سبک نوحه خوانده می شود، تا چه حد برای تبلیغ عاشورایی مفید و مؤثر می دانید؟ و روی اخلاق و اندیشه مردم چه تأثیری می تواند داشته باشد؟
ناصری: پیام رسانی شیوه های متعدد دارد. در پیام رسانی باید وضعیت مخاطب، شرایط و اوضاع در نظر گرفته شود. بعضی ها نمی توانند مجله و کتاب بخوانند یا به آنها دسترسی داشته باشند، اینها بیشتر از شیوه های گفتاری در مجالس وعظ، روضه و نصیحت استفاده می کنند. ممکن است خطیبی، توانا و چیره دست باشد، ولی اگر شرایط مخاطبین را در نظر نگیرد ممکن است از منظر عالی به موضوعات پرداخته و صحبت کنند، آنهایی که بالاخره توانایی و استعداد قوی و علمی نداشته باشند نمی توانند مخاطب را درک کند، و طبق نیازهای آنها صحبت نمایند.
یکی از چیزهای بسیار مؤثر روضه خوانی، نوحه خوانی و مرثیه خوانی ها است. منتها اشعار یک مقدار کنترل شود تا اشعار ضعیف خوانده نشود، از اشعاری استفاده شود که حداقل منطبق با فضایی باشد که در عاشورا وجود داشت. بحث محتوایی کاملا مربوط به کسانی است که در این قضیه متخصص هستند و دارای شیوه تخصصی، به بیان دیگر اشعار و روضه خوانی ها و مداحی هایی که خوانده می شود، بحر سینه می خواند، بسیار مؤثر هستند از این ها هم استفاده شود، تنها یک موضوعی که مربوط به شیوه برگزاری سینه زنی می شود و آن این که بعضی ها زنجیر تیغ دار می زنند که قطعا فقها اجازه نداده است. اما در باره اصل زنجیر زنی، علماء چیزی نگفته اند، نظر علما هم جانب احتیاط است. بعضی گفته اند در کل با این شیوه مشکلی ندارد. فقط در مراسم سینه زنی و عزاداری اگر زنجیر تیغ دار بزند بر خلاف فتوا است.
بشارت: به نکته خوبی اشاره کردید. بعضی از علماء نسبت به این شیوه از مراسم عزاداری که از زنجیر تیغ دار استفاده شود، مخالفت صریح کرده اند ولی نسبت به اصل مراسم عزاداری ممکن است در بعضی از محافل و حلقه ها، شبهاتی مطرح باشد چنان که کم و بیش این سوال وجود دارد که شیعیان به برگزاری مراسم عاشورا خیلی بها می دهند و بسیار غلیظ و غلو آمیز به تجلیل از عزای حسینی(ع) می پردازند و همه چیز را در امام حسین(ع) خلاصه کرده اند. آیا عزاداری به این شکل و شیوه مشروعیت دارد یا نه؟ اگر نسبت به این موضوع تحلیل و بیانی داشته باشید بسیار خوب است و نیز بفرمایید که در این راستا چه شبهات و سوالاتی وجود دارد؟
ناصری: اساسا فلسفۀ عزاداری برای ابا عبدالله الحسین(ع) به عنوان نوه پیغمبر اکرم(ص) و این که ابا عبدالله بالاخره چه کسی است پذیرفته شده است و هیچ جای درنگ و تأملی در این باره نیست. اما شبهاتی که بعضی ها گفته اند: عزاداری نهایتش سه روز است چرا ده روز عزاداری می کنید؟ و چرا با شیوه خاصی عزاداری می کنید؟ این ها القای شبهه است و اساس محکمی ندارد.
اساسا چرا عزاداری می شود؟ فلسفه عزاداری ابا عبدالله الحسین(ع) برای این است که مردم با این قیام آشنا شوند. پرچم دار واقعی این قیام ابا عبدالله الحسین(ع) بود. امام حسین(ع) به عنوان پرچمدار و رهبر قیام است. او کسی است که آشنایی کامل به اسلام و قرآن دارد. و برای قیامش هیچ تفسیر دیگری هم ضرورت نیست که ما دنبال کلام این و آن برویم. همین که امام حسین (ع) در ایام عاشورا شعارهای زیادی داده از آغاز حرکت از مدینه، تا رسیدنش به مکه و تا به سمت عراق حرکت می کند. از شعار های اباعبدالله مشخص است که به خاطر دفاع از دین قیام کرده است. بنابراین اگر ما عزاداری را به سه روز و یا بالاتر منحصر کنیم که بیش تر از آن نباشد یا بگوییم چرا به این شیوه برگزار می شود، سخن غیر معقول است، در حالی که در همین ایام عاشورا به اندازه ای معارف دین و مسائل اسلامی بیان و تبلیغ می شود که در مدت یک سال تبلیغ نمی شود. عزاداری یعنی تبلیغ و ترویج دین، تبلیغ و ترویج دین را نباید منحصر به روزهای مشخص و یا شیوه خاصی بکنیم. ممکن است خدای ناخواسته کسی نا آگاهانه کاری انجام دهد، ولی نباید هر قضیه را به محتوای عاشورا مربوط دانست. باید جلو رفتارهای نامناسب گرفته شود. ولی اصل عزاداری مشکل نداشته و ندارد. فقط جلو رفتارهای افراطی که ضرر به محتوا و چهره مقدس عاشورا می زند، گرفته بشود.
عمل و شیوه عمل مراجع دینی برای ما حجت است، مراجع دینی، همیشه از مراسم و عزای حسینی تجلیل کرده اندو رفتارهای افراطی نسبت به قضیه عاشورا را صحیح ندانسته اند، نظیر زدن زنجیر تیغ دار. و هیچ کسی هم طرفدار حرکتهای افراطی نیستند. مثل قمه زدن که مورد قبول هیچ یک از بزرگان ما نیست.
بشارت: شما به عنوان وکیل منتخب مردم در مجلس دوم، با توجه به چهره های تازه در مجلس و نقشی که مجلس دارد، پارلمان جدید را چگونه ارزیابی می کنید؟
تشکر می کنم از تمام مردم عموما، و به خصوص از علماء، معلمان و روشنفکران، که در پروسه جدید انتخابات بودیم و برنده شدیم. با توجه به شرایطی که در افغانستان وجود دارد و چالشهایی که قبلا هم پارلمان با آن ها رو برو بود، برخی از چالشها هنوز رفع نشده است، امیدواریم که مشکلات با حفظ حرمت کسانی که در این سنگر ملی قرار داشتند برطرف شوند.
پارلمان جدید به لحاظ نیروی کیفی، نسبت به مجلس گذشته تفاوت دارد. وقتی نیروی کیفی بیشتر وجود داشته باشد، مردم هم توقع دارند کارها خوب تر نسبت به دوره قبلی صورت بگیرد. من به شخصه خوشبین هستیم.
بشارت: با توجه به نزدیک شدن سالگرد شهادت رهبر شهید استاد مزاری(ره)، فرهنگ شهادت و الگوگیری و تأثیر پذیری از شهادت را چگونه ارزیابی می کنید؟
شهادت شهید مزاری با جمعی از یارانش ضایعه بزرگ و جبران ناپذیر برای مردم ما بود.
شهید مزاری برای منافع مردم خود مبارزه می کرد و نسبت به سرنوشت مردم خود تعهد داشت، او این مسیر را هموار کرد، رجال های تأثیرگذار اجتماعی در آن زمان و همین طور در این زمان به واسطه شهادت ایشان به وجود آمد.
پرکردن جایگاه شهیدان دشوار است. خصوصا جایگاه شهید مزاری بیش از پنجاه درصد جامعۀ ما، شهید مزاری را بعد از شهادتش شناختند.
من شخصا شهید مزاری را در مقاومت سه ساله اش در غرب کابل شناختم، مقاومتی که هویت ملی و مذهبی ما را تغییر داد. طبیعی است که انسان دیگری نمی تواند جای انسانی دیگری را پر کند، مثلا به قول آن نویسنده بزرگ که گفته است حضرت علی(ع) پیش از تولدش متولد شده بود، یعنی زمانی که در آن مردم درک شناخت علی(ع) را نداشتند و با حفظ حرمت به همۀ رجال و مردان بزرگ، شهید مزاری پیش از زمانش متولد شد و از میان ما رفت.
در مورد جایگاه شهید مزاری، می توانم بگویم که یک خلاء مطلق است. به قول مرحوم شیخ زاده غزنوی که تعبیر جالبی داشت «دیگران اگر کار کردند بعضی نود در صد به نفع خود کردند ده در صد به نفع مردم، یا هشتاد درصد به نفع خود و بیست در صد برای مردم، همین درجه بندی را تا آخر ادامه داد، وقتی به شهید مزاری می رسید می گفت: شهید مزاری تنها کسی است که صد در صد به منافع مردم کارکرد و فرمایش آقای شیخ زاده را نسبت به شهید مزاری تایید می کنم.
تأثیری که شهادت شهید مزاری داشت این بود که بعد از شهادت ایشان مردم بیدار، متحد و یک پارچه شدند، خیلی انگیزه های قوی به وجود آمد. شهادت ایشان باعث وحدت و بیداری مردم شد، دسته بندیها تبدیل به یک قطبی شد، گرچه نبودن آن شخصیت مهم، یک خلاء مطلق قرار است، اما شهادت ایشان باعث بیداری و وحدت مردم شد. شهادت ایشان بسیار عمیق گذاشت. در تاریخ معاصر، موضوع شهادت طلبی، حق خواهی، با منطق و گفت وگو پیشرفت و گوش شنوایی پیدا نکرد، یک گزینه دیگر وجود دارد و آن شهادت طلبی است که یک انسان می تواند با شهادت، مرگ و فداکاری خود با در راستای منافع مردم و تحقق منافع و دفاع از مردم، می تواند راهی را پیماید. این دستاورد کلانی است با قطع نظر از ائمه معصومین، که پرچم دار شهادت و فداکاری بودند، در عناصر ملی شهید مزاری در تاریخ گذشته مردم از تاریخ 1893 میلادی به بعد، بسیار قوی عمل کرد. و یک فرد استثنایی در تاریخ بوده است. با این که مرحوم ابراهیم گاوسوار، عبدالخالق هزاره و شیهد سید اسماعیل بلخی و سایر شخصیتهای مطرح، کار بزرگی کرده اند و همین طور میریزدان بخش  بهسودی و دیگران، اما بدون مبالغه شهید مزاری یک استثنا در تاریخ است و شهادت ایشان باعث رشد و آگاهی نسل جوان امروز شده است و تفرقه هایی که وجود داشت تبدیل به وحدت شد و فرهنگ شهادت طلبی و فداکاری را ترویج کردند و ثابت کردند که انسان برای دفاع از ارزشهای اسلامی و ملی و تحقق عدالت و برای حق گیری می تواند تا مرز شهادت پیش بروند. شهید مزاری به عنوان یک رهبر در میان مردم ما ظهور کرد. مبارز خیلی زیاد در دنیا پیدا می شود چه در امت اسلامی و چه در امت غیر اسلامی، ولی عناصری که کاملا کارزما و عملگرا باشد، همه خطرات را به جان بخرد، هیچ وقت سر اصول خود وارد معامله نشود و از اصول و هدف خود صرف نظر نکند کمتر است. شهید مزاری یکی از این افراد معدود و انگشت شمار در تاریخ بود.

برای ارتباط با ما و ارسال نظر  لطفا کلیک کنید