صفحه نخست

در باره ما

ارتباط با ما

درباره ما
فصلنامه بشارت
همايش ها و نشست ها
بولتن خبري افغانستان
خبر و گزارش هاي خبري
گفتگو
داستانهای قرآنی
شميم احساس
اهل بيت (ع)
مهدویت
مقالات
زن و خانواده
کتابخانه
گالري تصاوير
تازه های نشر
افغانستان شناسی
سایتهای افغانستان
صفحات ویژه

آمار سایت

مصاحبه با علی جان محمدی قره باغی

 


اشاره:
علي جان محمدي (قره‌باغي) از ولسوالي قره‌باغ از توابع ولايت غزني است. فعاليت پژوهشي ایشان از سالهاي 1379 بعد از نوشتن پايان نامه آغاز شد. پايان نامه، بعد از كسب رتبه دوم در ششمين جشنواره شيخ طوسي، تحت عنوان «ولايت در پرتو آيات» به چاپ رسيد. آقای محمدی در پنج همايش علمي رتبه اول تا سوم را كسب كرده است. ایشان در فعالیت¬های پژوهشی با مؤسسات مختلف و در بخش پاسخ به سوالات در مؤسسۀ تحقیقاتی ولی عصر فعالیت دارند. مقاله ایشان در سال 1389 تحت عنوان «سياه‌پوشي در فرهنگ شيعه) رتبه دوم را در بخش ويژه جشنواره شیخ طوسی به دست آورد. آنچه از نظر شما می¬گذرد گفتگوی بشارت با ایشان در مورد عاشورا و عاشورا پِژوهشی است.
بشارت: تبليغ و گسترش فرهنگ عاشورا چه نقشي در حل معضلات و نابساماني‌هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي دارد؟
آقای محمدی: مجموعه¬ای از پيامها و آموزه¬هاي مرتبط با عاشورا را مي‌توان فرهنگ عاشورا ناميد. بدون شك و ترديد جامعه بشري امروز گرفتار نا بساماني‌هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي است. اگر جامعه اسلامي بخواهد از اين گرفتاريها رهايي يابند، ناگزيرند آموزه¬هاي عاشورايي را كه متكي به قرآن و سنت رسول خدا است، در جامعه پياده كنند. روحانيان و مبلغان ديني زمينه دريافت فرهنگ عاشور را براي جويندگان راه حقيقت هموار سازند.
در جامعه امروز معنويت و ارتباط با خدا رنگ باخته و در روابط اجتماعي صداقت،‌ وفاي به عهد و فضائل اخلاقي و انساني كمرنگ يا فراموش شده. در بخش سياسي نيز قدرتمندان براي رسيدن به اهدافشان از هر نوع دروغ پردازي و عده¬هاي بيجا تبليغات مسموم عليه شخصيت¬ها و پايمال كردن حق مظلومان و بی‌چارگان استفاده مي‌كنند.
در حادثه عاشورا توجه به امور معنوي و ارتباط با خدا و ارتباط با خلق خدا، صداقت، وفاي به عهد و... از نشانه¬هاي بارز هررزمنده حسين بن علي عليه السلام است و خود آن حضرت نيز براي محو ظلم و آزادي انسانيت از زير بار يك انسان شرور و مفسد في الارض و دفاع از مظلومان امت قيام كرد و هيچ¬گونه وعده دروغ به مردم نداد و در پي رسيدن به دنيا هم نبود و با دادن جان، خاندان و فرزندان و اسارت اهل بيتش اسلام را احياء كرد.
اگر آموزه¬ها و فرهنگ عاشورايي براي مردم به طور صحیح و روشمند گفته شود، يقيناً تأثير خود را در زندگي اجتماعي و فردي خواهد گذاشت.
البته نكته مهم در تأثير فرهنگ عاشورا، بصيرت اسلامي است. در زمان شكل گيري حادثه عاشورا، بسياري از يزيديان و غير آنان، با اينكه كلام امام را مي‌شنيدند اما به دليل نبود بصيرت ديني و اسلامي در نگاه و منش آنان، راه اصلي را تشخيص ندادند و منحرف شدند.
بشارت: نقش عاشورا را در زنده نگهداشتن اسلام چگونه تحليل مي‌كنيد؟
آقای محمدی: همان¬گونه كه خود حادثه بزرگ عاشورا اسلام را دوباره احياء كرد، عاشورا هر سال هم همان نقش را ايفاء مي‌كند؛ زيرا بشر امروز در اثر مشغوليت بيش از حد به دنيا و رسيدن به مقاصد شوم، به كلي از برخي آموزه‌هاي ديني و اسلامي فاصله مي‌گيرد و پنبه غلفت گوش¬ها را كر، و چشم¬ها را كور مي‌كند تا آنجايي كه صداي وجدان بيدار خود را هم نمي‌شنود.
اما با فرا رسيدن عاشوراي حسيني در هر سال، يكبار ديگر صداي دلنشين يا حسين به گوش مي رسد و فريادها و پيامهاي عدالت خواهي، اسلام خواهي، دشمن ستيزي پاي بندي به اهداف والاي اسلامي و ديني آن فرزند رسول خدا طنين انداز مي‌شود و پرده غفلت را كنار مي زند (البته بشرط اينكه خود انسان بخواهد) و يك بار ديگر كساني كه تازه اسم مبارك سرور شهيدان را شنيده‌اند از خود مي‌پرسند: حسين کی بود و چرا قيام كرد؟ و يزيد کیست و چه كرده بود كه فرزند پيامبر در مقابلش ايستاد؟ و صدها سؤال ديگر. اين سؤالها باعث مي‌شود كه به دنبال جستجوي حقيقت رفته و حسين را بشناسد و با مكتب و مرام و پيامهايش آشنا شود.
برگزاری مراسم عزاداريها در هر سال باعث مي‌شود كه ملت¬ها بيدار شوند و مرام امام حسین(ع) را بشناسد.
و اين مطلب را اضافه كنم كه سرپا نگه داشتن اسلام، با عمل به وظايف ديني و اسلامي و پاي بندي به اهداف آن است. يقينا كساني كه پيامهاي عاشوراي را لااقل در هرسال يكبار مرور كند و به آنها دل بسپارد، در اين راه ثابت قدم خواهد ماند و به هيچ قيمتي حاضر نيست دست از اسلام بكشد.
بشارت: عاشورا چه نقشي در گسترش و تعميق وحدت در امت اسلامي به طور عام و در افغانستان به طور خاص دارد؟
آقای محمدی: وقتي انسان بررسي مي‌كند يكي از آثار مهم و برجسته برگزاري مراسم عاشورا، ايجاد وحدت در ميان امت اسلامي است؛ زيرا حسين بن علي نوه رسول خدا صلي الله عليه وآله وسلم است. طبق سفارشهاي كه رسول خدا در مورد اهل بيتش از جمله در مورد امام حسين عليه السلام داشته، و روايات آن حضرت در مورد محبت به امام حسين در منابع شيعه و سني نقل شده، همه امت اسلامي محبت آن حضرت را در دل دارند.
و از طرفي هنگامي‌كه امت اسلام مي‌بيند آن حضرت در حادثه كربلا براي احياء دين اسلام و نجات و تكامل امت اسلام با آن وضع اسفباري به شهادت رسيد و از همه هستي خود گذشت، يك علاقه خاصي علاوه بر محبت در دل مردم ايجاد مي‌شود و هنگامي‌كه خيمه عزاداري آن حضرت در مساجد و حسينيه¬ها و جاهاي مختلف بر پا مي‌شود،‌ انسان بي‌اختيار جذب اين گونه مجالس مي‌شود. و جالب اين است‌كه اين گونه مجالس متعلق به يك فرقه خاص نيست شيعه و سني و حتي غير مسلمان هم نمي‌شناسد.
به عبارت روشن تر، دو هدف مهم امام حسين عليه السلام در قضيه كربلا، يعني؛ (امر به معروف و نهي از منكر و جهاد في سبيل الله) مورد قبول همه امت اسلامي است و همه مي‌دانند كه آن عزيز رسول خدا به خاطر همين دو هدف به شهادت رسيد. و امروز که دنياى اسلام در برابر چالش‌هاى سختى قرار گرفته، همه مسلمانان مي‌توانند با تأسى به آموزه‌هاى قيام عاشورا، به يک اتحاد و اتفاق واقعي در مقابله با تهاجمات سياسي، فرهنگي و نظامي دشمنان خود دست پيدا کنند.
از خطبائي كه در خارج از كشورهاي اسلامي براي تبليغ مي‌رود شنيده شده كه براي برپايي مراسم عزاداري سالار شهيدان حتي مسيحيان نيز سر مايه گذاري مي‌كنند يا گاهي جايي تهيه مي‌كنند و خودشان هم پاي منبر و سخنراني حاضر مي‌شوند و از سخنران مجلس از شخصيت و هدف آن حضرت سؤال مي‌كنند.
در كشور عزيز ما افغانستان نيز مراسم و مجالس عزاداري متعلق به همه اقشار جامعه است و برادران اهل سنت نيز حضور چشمگيري دارند و گرامي‌داشت شهادت آن حضرت و ياران جان فدايش به عنوان رمز وحدت و همگرايي مسلمانان به شمار مي‌رود.
بعد از سقوط طالبان و استقرار دولت اسلامي، هرسال در مراسم عزاداري شخصيت¬هاي سياسي و علمي برادران اهل سنت در اين مراسم حضور دارند و پيرامون شخصيت آن حضرت و قيامش سخن مي‌گويند و رسانه¬ها نيز برنامه‌هاي ويژه عزاداري را دارند و مردم به نشانه عزاداري، ميدان¬هاي شهر و محل سكونتشان را سياه‌پوش مي‌كنند.
بنا به گزارش سايت خبرگزاري صداي افغان، در سال گذشته،‌ رئيس جمهور كشور جناب آقاي كرزي در سخنراني كه در كابل داشتند، گفتند: امام حسين(علیه السلام)، نواده پيامبر اسلام، به خاطر آزادي عقيده اسلامي و مبارزه با ظلم و زورگويي خون خود را نثار کرد.
و نكته مهم و حايز اهميت اين است كه مراسم بزرگداشت عاشورا، به طور مشترك از طرف علماي شيعه و سني در كابل برگزار شد. از اين همدلي و همكاري¬هاي اقوام مختلف روشن مي شود كه اين وحدت تنها در سايه محبت و ارادات به خاندان پيامبر به ويژه سالار شهيدان به دست مي‌آيد. از آن چه كه عيناً‌ ديده مي شود نتيجه مي‌گيريم كه عاشورا در كشور ما افغانستان نقش بسيار مهمي در ايجاد وحدت اسلامي دارد.
بشارت: عاشورا چه پيامي فرا ديني در جامعه بشري دارد؟
آقای محمدی: در بررسي حماسه حسيني و فرهنگ عاشورا، به آموزه¬هايي بر مي خوريم که هر يک دريايي از معرفت را به روي تشنگانش مي‌گشايند. اين آموزه¬ها به ملت و قوم و مذهب خاصي منحصر نيست، بلکه فرا انساني و الگو براي همه انسان¬هاست. از اين رو، بسياري از بزرگان غير مسلمانان در عظمت و درس آموزي واقعه عاشورا و تأثير آن در روح و روان انسان¬ها و فعاليت¬هاي سياسي و اجتماعي شان سخن¬هاي بسياري گفته‌اند.
به طور مختصر به برخي از پيام¬هاي فراديني عاشورا اشاره مي‌كنم:
1.ضرورت بصيرت و آگاهي در حوزه دين و سياست: عاشورا به ما مي‌آموزد که در راه دفاع از دين، بينش و آگاهي، بيش از ديگر موارد براي انسان لازم است. افراد بي بصيرت بدون آنکه بدانند، فريب مي‌خورند و در جبهه باطل قرار مي‌گيرند.
2. فداکاري تا سر حد جان براي حفظ دين: امام حسين عليه السلام با دين زدايي امويان روبه رو بود و اين بزرگ ترين خطر براي اسلام و امت پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم بود. آن حضرت، جان خود و خانواده¬اش را سپر تهاجم عليه دين قرار داد. و بر همين اساس فرمود: «سنت رسول خدا صلي¬الله¬عليه¬وآله وسلم مرده است و بدعت در دين رواج يافته است» اين خطر ممکن است در هر عصر و نسلي با شيوه¬هاي متفاوت ظهور کند. اين نكته را هم اضافه كنم كه دين زدائي و دين گريزي مخصوص دين اسلام نيست در اديان ديگر هم اين اتفاق افتاده است؛ همانگونه كه الان ما شاهد دين گريزي در كشور ما هستيم. متأسفانه بعد از انقلاب دشمنان اسلام و مسحيت اين كار را در كشور ما شروع كردند كه هم اكنون به اوج خود رسيده و جوانان و برخي از تحصيل كردگان و روشنفكران جامعه ما به دام مسيحيت افتاده¬اند و از اسلام بريده¬اند. من به عنوان يك فرد دلسوز به مسائل ديني لازم مي‌دانم اين نكته را تذكر بدهم كه وظيفه مبلغان و آگاهان جامعه است كه جلوي اين فعاليت غرب را بگيرند و حقايق را براي مردم بگويند و مبلغاني كه در داخل ايران در مراسم¬هاي ديني در ميان مهاجرين مي روند اين خطر را گوشزد كنند، از خاتميت دين اسلام، جاودانگي و نجات بخشي اسلام و نسخ اديان ديگر از جمله دين مسيحيت مردم را آگاه كنند.
بنابراين، دفاع از دين و گسترش دين يكي از آموزه¬هاي عاشورايي است كه در ميان اديان ديگر هم سرايت كرده و چه خوب است كه امت مسلمان در اين راه پيش قدم باشند.
بشارت: چه موانع و آسيب¬هايي، مراسم عاشورا و تبليغ فرهنگ عاشورايي را تهديد مي‌كند؟
آقای محمدی: بنيان¬گزاران اصلي عزاداري و سوگواري بر شهيدان کربلا، اهل بيت امام حسين عليه السلام به و يژه خواهر داغديده‌اش حضرت زينب و فرزند بزرگوارش، امام سجاد علیهما السلام هستند كه بعد از عبور از كنار شهدا اين كار را شروع كردند و در مسافرت شام رسماً مراسم گرفتند و جامه سياه پوشيدند و زنان شامي هم به مجلس آنها آمدند وقتي مدينه برگشتند نيز همه زنان بني¬هاشم سياه پوش شدند و طبق روايت معتبر، خود امام سجاد عليه السلام نيز براي آنها آب و غذا تهيه مي‌كرد و زنان مشغول عزاداري بودند.
و طبق همين روايت معتبر است كه فقهاي بزرگوار ما هر نوع همكاري را در برگزاري مجلس سوگواري و خدمت رساني به اين مجلس را يك امر مستحب مي‌دانند.
پس از شاهدان حاضر در صحنه كربلا، امامان معصوم عليهم السلام معماران ديگر اين مراسم هستند، آن بزرگواران فرهنگ خاصي را ترويج كردند:
1. گريستن و گرياندن: رواياتي فراوان در بحار الانوار و كتابهاي ديگر راجع به ثواب گريه بر سيد الشهداء عليه السلام وارد شده است.
2. مرثيه سرائي: امامان معصوم عليه السلام مرثيه سرايان و شاعراني را كه در مورد امام حسين(ع) شعر مي‌سرودند مورد تفقد قرار مي‌دادند و از آنان مي خواستند شعرهاي شان را در حضور آنان بخوانند.
3. مردم را به زيارت حرم مطهر سالار عشق و شهادت تشويق مي‌كردند.
اما متأسفانه در عصر غيبت به ويژه در شرايطي كه ما زندگي مي‌كنيم فرهنگ عاشورا با مواردي از خرافه گويي و گزافه گويي و دورغ عجين شده و به شدت دچار آسيب شده كه لازم است به برخي از آن اشاره كنيم به اميد اين‌كه در صدد اصلاح آن باشيم:
1. رخنه تحريفات در قضاياي عاشورا:
تحريف در قضيه عاشورا جدي است كه بازهم وظيفه علماء‌است آنها را شناسايي كرده و تلاش كنند اين تحريفات از كتابها و روضه¬ها و اشعار برداشته شود و حقايق گفته شود.
2. افزوده شدن ابزار آلات:
در طول تاريخ تشيع براي هر چه با شكوه تر برگزار شدن مراسم عاشورا، ابزارهاي همانند علم، قمه زني، زنجير كارددار و آلات موسیقي مانند طبل و دهل و ... اضافه شده كه اينها هيچ گونه ريشه روايي و نمونه اي از سيره معصوم ندارد؛‌ كه خوشبختانه برخي از اين موارد در ميان هيئت¬هاي عزاداري ما وجود ندارد.
نكته پاياني در اين سؤال اين است كه وجود همين آسيب¬ها خودش يكي از موانع تبليغ فرهنگ عاشورا مي‌شود.
بشارت: مهمترين رسالت مبلغان ديني در ترويج و گسترش فرهنگ عاشورايي چسيت؟
آقای محمدی: مهمترين رسالت مبلغان گفتن حقايق و پيامهاي عاشورايي است. همان‌طوريكه اشاره كرديم هر صحنه عاشورا و هر فرد عاشورايي، براي ما پيام دارد. گذشتن از جان و مال و زندگي و تمام هستي در راه دفاع از دين، احياء امر به معروف و نهي از منكر، ايستادگي در مقابل طاغوت و دشمن دين، پاي بندي به ولايت، اطاعت از رهبري، انتخاب فردی شايسته براي رهبري، عمل به ظيفه الهي، ايثار و گذشت، شجاعت و شهامت، صداقت و راستي در اهداف و كارها، پاي بندي به حجاب و عفت و ارزشهاي اسلامي، بصيرت ديني و سياسي، ارتباط با خدا و زنده كردن امور معنوي در برنامه¬هاي زندگي، بي ارزش بودن دنيا،‌ آخرت گرايي، كمك به ديگران، و ده¬ها آموزه ديگر، پيامهاي عاشورا است. اگر يك مبلغ روي اين نكات تكيه كند و آنها تبيين نمايند بدون شك بزرگتري كار فرهنگي را انجام داده و در راستاي گسترش فرهنگ عاشورا تلاش كرده است.
بشارت: بهترين و مؤثرترين شيوه تبليغي فرهنگ عاشورا چيست؟
آقای محمدی: سخن در اين زمينه بسيار و از طرفي خيلي هم با اهميت است.
به طور كلي هر مبلغي در صدد اين است كه سخنش اثر بخش و بيدارگر باشد؛ از اين رو، آشنايي با قالب¬ها، شيوه‌ها و هنر تبليغ و توجه به محتواي سخنراني ضروري است. البته عنصر زمان و مكان و آمادگي خود مردم هم بسيار مؤثر خواهد بود.
با توجه به تجربياتي كه خود دارم، به نظر مي‌رسد رعايت نكايت ذيل، مبلغان را در اثر گذاري تبليغ وبه دست آمدن نتايج ثمربخش ياري كند:
1. احساس مسؤليت:
مبلغ در قبال وقت مستعمين بايد احساس مسؤليت داشته باشد؛ در برابر وقت صرف شده، بايد محتواي ارزشمند ارايه داده شود. پس مطالعه و كار روي موضوع لازم است.
2. در نظر گرفتن نياز مستمعين:
تبليغي مؤثر واقع مي‌شود كه به مقتضاي نياز شنوندگان بيان شود و پرده ابهام را از شبهات مردم بگشايد. پس مهم نياز مردم است نه آنچه را كه خود مبلغ از پيش حفظ كرده و مانند بلبل براي مردم مي‌خواند كه يك مطلبش هم به درد مردم نمي‌خورد. مبلغ بايد بداند كه در شرايط امروزي، مردم به ويژه قشر جوان ارتباط با رسانه¬هاي جمعي و فردي دارند و در جامعه زندگي مي‌كنند كه با يك لحظه مي‌توان با تمام دنيا ارتباط برقرار كرد.طبيعتاً در چنين جامعه‌اي، شبهات و سؤالات بسياري در ذهن مردم خواهد بود که روحانیون عزیز باید با کمال دقت پاسخگوی آن باشد.
3. جوان گرايي:
اكثر افراد جامعه را جوانان تشكيل مي‌دهد. بنابراين، لازم است يك مبلغ باید سعی کند از راه¬هاي درست مطالب ديني و معارف قرآني را براي آنان بيان كند.
4. معرفي الگو:
در صحنه عاشورا، براي مرد و زن، پير و جوان الگوهاي وجود دارد معرفي اين چهره‌ها، و اسوه¬ها و يا غير آنان، مي‌تواند نتايج پر باري را به ارمغان آورد.
5. برگزاري جلسات پرسش و پاسخ:
مردم عادي در زمينه احكام، عقايد، تاريخ اسلام و موضوع عاشورايي، موضوعات قرآني و موضوع امامت و غيره سؤالات بسياري دارند.
به نظر مي‌رسد اصلاً‌ سخنران مجلس اعلام كند، هريكي از برادران و خواهران اگر سؤالات دارند بنويسند و پاسخ همين سؤالات موضوع سخنراني شان را تشكيل بدهد، از اين طريق هم يك نوع مخاطب شناسي مي‌شود و هم به مقتضاي نياز مردم سخن گفته مي‌شود. اگر شيوه پرسش و پاسخ در ميان مردم ايجاد شود مسلماً جلسات پربار و با استقبال عموم مواجه خواهد شد و اين جلسات ثمرات مهمي را خواهد داشت.
6. بيان احكام قبل از سخنراني:
با تجربه ثابت شده، اين شيوه نيز بازدهي خوبي در ميان عموم مردم از برادران و خواهران دارد و در ميان خواهران بيشتر با استقبال مواجه شده است.
7. استفاده از شيوه تشويق نه توبيخ و سرزنش:
در تبلیغ می¬بایست از شیوه تشویق استفاده شود و از روش توبیخ و سرزنش پرهیز گردد.
8. هماهنگي در گفتار و رفتار:
اگر مبلغ حرفي بزند و خودش بر خلاف آن عمل كند، در ميان مردم اصلاً سخن او خريدار نخواهد داشت. اين آيه قرآن را در نظر داشته باشيم: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لَا تَفْعَلُونَ كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لَا تَفْعَلُون» (صف/2).
9. بيان ساده و قابل فهم:
مبلغ اين نكته را در نظر داشته باشد كه خداوند هر پيامبري را به زبان قومش فرستاده‌است: «وَما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلاَّ بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُم» (ابراهيم/4)
مطالب را باید علمی و با بیان ساده بیان کرد به گونه¬ای که براى عموم قابل فهم باشد.
بشارت: چه انگيزه¬ای باعث شد تا از ميان عناوين بي‌شمار عاشورائي عنوان، «سياه پوشي در فرهنگ شيعه» را در سيزدهمين جشنواره شيخ طوسي انتخاب كنيد؟
آقای محمدی: دليل انتخاب اين موضوع اين بود كه شيعيان گرچه در ايام شهادت ائمه عليهم السلام علاوه بر حزن قلبي، سياه مي‌پوشند و درو ديوار را سياه پوش مي‌كنند؛ اما در ماه محرم و صفر اين شعائر الهي، به گونه خاصي ديده مي‌شود و ديدم كه دشمنان اهل بيت خيلي روي اين موضوع تكيه نموده و حتي با آوردن روايات نهي از سياه‌پوشي، اين شعائر ديني و هميشگي شيعه را زير سؤال برده و تصريح كرده¬اند كه اگر روزهاي يك سال به ايام حزن و شادماني شيعيان تقسيم كنيم، 90 در صد آن را ايام حزن تشكيل مي‌دهد كه اين برنامه هيچ پايه ديني ندارد و نتيجه گرفته‌اند كه مذهب شيعه، يك مذهب حزن و اندوه است. خوب اگر اين سخن را يك جوان نا آشنا به روايات، بشنود و بخواند و جوابش را نگيرد شايد از اين مذهب رويگردان شود.
بشارت: در اين مقاله به طور كلي از چه زاويه‌هايي به اين عنوان پرداخته ايد؟
آقای محمدی: در اين مقاله به دو شبهه اساسي در زمينه سياه‌پوشي پاسخ داده‌ شده‌است:
شبهه نخست اين است‌كه اهل سنت مي‌گويند: در منابع شيعه، رواياتي در مذمت لباس سياه وارده شده و آن را لباس فرعونيان و دوزخيان و عباسيان (دشمنان اهل بيت) شمرده و حتي پوشيدن اين نوع لباس را فقهاي شيعه حرام يا مكروه مي‌دانند. و از طرفي طبق روايات ديگر، رسول خدا و امير مؤمنان عليهما السلام از لباس سفيد استفاده مي‌كردند و پيروانشان را نيز بر پوشيدن اين نوع پوشش تشويق مي‌كردند. اما امروز در جامعه شيعي بر خلاف دستور پيامبر و ائمه از رنگ سياه به خصوص در ايام عزاداري امام حسين عليه السلام استفاده مي‌كنند، در و ديوار مساجد، حسينيه‌ها، تكايا و محل برگزاري مراسم را سياه پوش مي‌كنند و اين كار در ميان شيعيان به گونه‌اي جا افتاده كه به عنوان يك فرهنگ ديني محسوب مي‌شود.
در پاسخ اين شبهه، چهار دليل اساسي به عنوان «دلائل سياه پوشي» در فصل نخست مقاله بيان شده‌است.
دليل نخست اقتدا به سيره اهل بيت عليهم السلام است. در اين دليل نمونه‌هايي از سياه پوشي اهل بيت در عزاداري حضرت حمزه، جعفر طيار، رحلت رسول خدا صلي الله عليه وآله وسلم، شهادت اميرمؤمنان، امام حسن و امام حسين عليهم السلام از كتاب¬هاي خود اهل سنت اشاره شده‌است.
دليل دوم،‌ اظهار محبت به محضر حضرت سيد الشهداء عليه السلام.
دليل سوم؛ ابراز همدردي با صاحب اصلي مصيبت؛ يعني امام زمان عليه السلام است.
دليل چهارم؛ تناسب پوشش سياه با عزاداري است كه اين موضوع از ديدگاه روايات وروان شناسي بررسي شده‌ و فقهاي عظيم شيعه نيز بر استحباب آن فتوا داده‌اند.
شبهه دوم كه فصل دوم اين مقاله را تشكيل مي‌دهد اين است‌: با توجه به اين‌كه در منابع شيعه روايات نهي از سياه پوشي وجود دارد، برخي امامان شيعه (امام صادق عليه السلام) بر خلاف اين روايات و دستور پيامبر و حضرت علي، لباس سياه پوشيده‌اند. لذا اهل سنت مي‌گويند: نه تنها شيعيان بلكه امامان شيعه نيز بر خلاف دستور رسول خدا عمل كرده‌اند و ميان گفتار و رفتار امامان شيعه تعارض وجود دارد.
در پاسخ به اين شبهه، دو دسته از روايات نهي از سياه پوشي مورد بررسي قرار گرفته كه در نتيجه از نظر فقهاء، پوشيدن لباس سياه در نماز كراهت دارد. و از طرفي، در خصوص پوشش سياه در ايام عزاداري رواياتی معتبري وجود دارد كه استحباب آن را ثابت مي‌كند. با توجه به اين روايت پوشش سياه در عزاداري نه تنها مكروه نيست و از تحت روايات ناهي سياه پوشي خارج است؛ بلكه مستحب است.
رواياتي‌كه مي¬گويند: امام صادق عليه السلام از لباس سياه استفاده كرده، با روايات نهي از پوشش سياه تعارضي ندارد؛ زيرا موضوع روايات ناهي، تنها در مورد نماز بود و آن هم بر كراهت دلالت مي‌كرد؛ اما امام صادق عليه السلام آن را در حال نماز نپوشيده است. علاوه بر آن، با توجه به خود همان روايات، آن حضرت از روي تقيه آن نوع لباس را (در زمان خليفه عباسي كه بدتر از خلفاي امويان بر اهل بيت سخت گيري مي‌كردند)، پوشيده است. از اين رو وقتي تقيه كه حكم ثانوي است بيايد، حكم اولي كه كراهت پوشش سياه باشد از ميان برداشته مي‌شود و در نتيجه امام حتي مرتكب كراهت هم نشده است.
اين پژوهش علاوه بر اين‌كه اين دوشبهه مهم را پاسخ داده ثمره مهم ديگري را براي عزداران و عاشقان امام حسين عليه السلام به دنبال دارد و آن اين‌كه هر نوع خدمت به مجالس عزاداري امام حسين عليه السلام رنگ و بوي استحباب را به خود مي‌گيرد؛ زيرا خود امام زين العابدين عليه السلام وقتي از سفر كربلا برگشتند و زنان هاشمي در عزاداري سالار شهيدان و شهداي كربلا سياه پوش شدند. خود امام براي آنها طعام آماده مي‌كرد و به مجالس آنان خدمت مي‌كرد. لذا شيعيان به پيروي از امام و مقتدايشان حضرت امام زين العابدين عليه السلام بدون هم چشمي و مخلصانه در ايام عزاداري بيايند و به اين‌گونه مجالس خدمت كنند و هر نوع خدمت رساني، جنبه استحباب را به خود مي‌گيرد.
بشارت: مشاركت پژوهشگران طلاب افغانستان را در سيزدهمين جشنواره عاشورا پژوهشي چگونه ارزيابي مي كنيد؟
آقای محمدی: بدون ترديد هفتاد در صد و شايد بالاتر از اين آمار شركت كنندگان را طلاب و فضلاي محترم كشور افغانستان تشكيل مي‌دهد و الحمد لله محققان سخت¬كوش و زحمت كش و توانمندي هم داريم. با توجه به موضوع خوبي ‌كه در اين دو سال اخير اعلام شده بود، استقبال اين عزيزان چشمگير بود و نكته مهم اين‌كه حضور خواهران طلبه افغانستاني خيلي پر رنگ بود و حايز رتبه‌هاي خوبي هم بودند. به طوركلي مي‌توان در جهت حضور و مشاركت طلاب افغانستان نمره عالي داد.
بشارت: در تحقيق عاشورا پژوهشي با چه مشكلات و موانعي مواجه شدید؟
آقای محمدی: محققان محترم به خوبي آشنا هستند كه بزرگترين مشكل فراروي يك تحقيق، منبع آن تحقيق است؛ به ويژه اگر موضوع فراخوان يك موضوع جديد باشد.
از آنجایي ‌كه موضوع منتخب اينجانب جديد بود و بنده در سايت‌هاي اهل سنت با اين سؤالات مواجه شدم، براي به دست آوردن پاسخ كمي با مشکل منابع روبرو شدم؛ اما از آنجایي ‌كه عصر امروز، عصر توليد نرم افزار است، بيشترين استفاده بنده هم از نرم افزار مكتبه اهل بيت عليهم السلام بوده‌است كه به منابع خوبي در آنجا دست يافتم.
بشارت: وقتي براي اولين بار مطلع شديد كه به عنوان عاشورا پژوه موفق، در سيزدهمين جشنواره بين المللي شيخ طوسي برگزيده شدید چه احساسي داشتید؟
آقای محمدی: از اين‌كه توانسته بودم يك نوشتار مورد قبول و مورد استفاده را ارائه داده‌ام احساسي خوبي داشتم و در مقابل اين موفقيت خدا را سپاسگزاري كردم.
البته در مدت زمان تحقيق تمام فكرم اين بود كه بتوانم يك تحقيق مورد استفاده را ارائه كنم و گوشه¬ای از مشكل حل نشده را حل كنم و خدا را شكر كه اين منظور با قبول شدن مقاله پس از سه بار ارزيابي دقيق (كه از مسؤلان جشنواره شنيدم) مورد پذيرش واقع شد.
بشارت: خوب است كمي در باره وضعيت اجتماعي و فرهنگي زادگاه خويش توضيح دهيد؟
آقای محمدی: همانطوريكه در ابتدا متذكر شدم، زادگاهم ولسوالي قره‌باغ، از توابع ولايت غزني است. به طور كلي مردم خداجوي غزني از نظر فرهنگ اجتماعي خيلي عالي هستند و از گذشته دور تا كنون عالمان برجسته ديني كه برخي از آنها به درجه اجتهاد نائل آمده بودند از اين خطه برخواسته¬اند و در هر منطقه‌اي حوزه و مدارس علوم ديني وجود دارد و هميشه اين مدارس با استقبال گرم طلاب علوم ديني مواجه بوده و طبعتاً از جانب مردم فرهنگ دوست آن مناطق نيز مورد توجه ويژه بوده است. در حوزه علميه قم نيز شاهد حضور چشمگير طلاب محترم ولايت غزني هستيم.
با توجه به اوضاع كلي ولايت غزني، منطقه قره‌باغ نيز وضعتيش مشخص است كه از نظر فرهنگي بسيار خوب و تنها در منطقه قره‌باغ دوباب حوزه علوم ديني به نام «مدرسه علميه محمديه» كه مؤسس آن حضرت آيت الله اوحدي (رحمة الله عليه) بود و «مدرسه علميه خاتم الانبيا» كه از جانب علماء و طلاب اين منطقه تأسيس شده، وجود دارد. علاوه بر آن در مناطق كوچكتر مكاتب دولتي نيز فعال است و فرزندان مردم اين منطقه از اين فرصت فراهم آمده استفاده مي‌كنند و هم اكنون فارغ التحصيلان اين مكاتب در دانشگاه‌هاي كابل حضور دارند و برخي نيز مشغول خدمت رساني در رشته‌هاي پزشكي هستند.
از نظر فرهنگ دوستي و علاقه مندي به فرهنگ عاشورا و اهل بيت عليهم السلام نيز در حد بالايي قرار دارند. تا سال 1372 كه بنده در آنجا بودم، روزهاي جمعه هرسال زمستان مجلس سخنراني و روضه و صبح هر روز كلاسهاي قرائت قرآن براي عموم مردم در مساجد برگزار بود و الان نيز با توجه به تحولاتي‌كه پيش آمده كما بيش در برخي مساجد اين روند ادامه دارد؛ اما در ايام عاشورا بلا استثناء در همه جا مجالس عزاداري و دسته‌هاي سينه زني همانند سابق برگزار است وايام اعياد و شهادت حضرات معصومين عليهم السلام را نيز با حضور پررنگشان در مدارس ديني و مساجد گرامي مي‌دارند. و نكته مهم و جديد اين است كه در سالهاي اخير در مناطق هم مرز با برادران اهل سنت حضور آنها در مراسم عزاداري نيز چشمگيرتر شده است.
بشارت: خوب است به عنوان نکته پایانی، كلام و پيام شما را در باب عاشورا پژوهي و اولويتهاي عاشورا پژوهي بيشتر بشنويم.
آقای محمدی: مهمترين كاري‌كه در عاشورا پژوهي بايد انجام شود اين است‌كه با توجه به عصر امروزي و نيازهاي جامعه، از لابلاي كلمات، سخنان عاشورايي و قضاياي تاريخي عاشورا، پيامها، درسها و عبرتهاي عاشورا استخراج كرد و براي مردم رساند و از طرفي، عصر امروزي كه عصر تهاجم عليه شعائر ديني است موضوع عاشورا نيز از ديد آنها مخفي نمانده و شبهاتي در اين زمينه واردشده بايد آنها را شناسايي كرده و پاسخ داد و فرهنگ حسيني را از ميان اين همه غبار تهاجم و شبهات بيرون آورد و موضوع متناسب و مورد نياز جامعه خودمان را از اين فرهنگ غني و اسلامي بگيريم و آن را عملاً در زندگي مان پياده كنيم تا انشاء الله جامعه ما و مردم ما حسيني شوند و زمينه براي ظهور منتقم حقيقي خون حضرت سيد الشهداء عليه السلام و وارث بر حق آن حضرت فراهم شود
 

برای ارتباط با ما و ارسال نظر  لطفا کلیک کنید