افزونه جلالی را نصب کنید. Friday, 20 May , 2022 تعداد کل نوشته ها : 681×

besharat news

شخصیت و حیات علمی و فرهنگی حاج بصیر احمد دولت آبادی
20 آبان 1400 - 3:21
شناسه : 2114
بازدید 112
1
شخصیت و حیات علمی و فرهنگی حاج بصیر احمد دولت آبادی

سومین سالروز رحلت مرحوم حاج بصیراحمد دولت‌آبادی نویسنده دردمند، راوی راستین رنج‌ها و دردهای مردم ، یار و همراز رهبر شهید، حجت الاسلام عبد العلی مزاری رحمت الله علیه گرامی باد. به همین مناسبت متن سخنرانی حجت الاسلام دکتر حمید زکی تحت «شخصیت و حیات علمی و فرهنگی حاج بصیر احمد دولت آبادی» که در […]

نویسنده : حمید زکی
پ
پ
سومین سالروز رحلت مرحوم حاج بصیراحمد دولت‌آبادی نویسنده دردمند، راوی راستین رنج‌ها و دردهای مردم ، یار و همراز رهبر شهید، حجت الاسلام عبد العلی مزاری رحمت الله علیه گرامی باد.
به همین مناسبت متن سخنرانی حجت الاسلام دکتر حمید زکی تحت «شخصیت و حیات علمی و فرهنگی حاج بصیر احمد دولت آبادی» که در سومین روز رحلت دولت آبادی در سال ۱۳۹۷،در محفل گرامیداشتی آن زنده یاد در دانشگاه ناصر خسرو در ولایت دایکندی ارائه شد، منتشر می گردد 
شخصیت و حیات علمی و فرهنگی حاج بصیر احمد دولت آبادی
حمید زکی
عجب کز زنده قدری نیست بلخی در دیار ما
گروهی بعد مرگ ما، به مشت استخوان گرید.
  حاج بصیر احمد دولت آبادی، از فعالان و پیشتازان فرهنگی عصر جهاد از مورخان و نویسندگان نام آور تاریخ معاصر افغانستان، از مریدان و همراهان نزدیک رهبر شهید بود. و در دیار غربت و هجرت به عمر ۶۱ سالگی در هفدهم عقرب ۱۳۹۷ در اثر بیماری سرطان درکانادا چشم از دنیا بست و آثار گرانسنگی مربوط به هویت بخشی قوم و تبارش از خود برجای نهاد.
مرگ او درغربت، اسناد ارزشمندی چند دهه مبارزات مردم و ناگفته های مهمی را در ارتباط با جریانات سیاسی و رهبران جهاد و مقاومت کشور باخود برد.
ساده زیستی و سختکوشی، صمیمیت و بی آلایشی، از مهم ترین خصلتهای  شخصیتی دولت آبادی بود. او توانست آثار مکتوب فراوانی در راستای هویت بخشی هزاره ها از خود برجای بگذارد، آثاری که از وی شخصیت نیک نام و پرآوازه ساخت.
دولت آبادی در یک جمله کوتاه، روایت گر صادق نویسنده دلسوز، پژوهشگر سخت کوشی بود که دغدغه اش هویت بخشی به  نسلی بود که احساس بی هویتی داشتند و از تبعیض و بی عدالتی رنج می بردند. چنانکه او در خاطراتش می گفت: روزی سرمعلم محمد علی خان از من خواست که در مکتب ابتدایی قریه به شکل معلم اجیر کار کنم، ولی مدیر تعلیم و تربیه ولایت بلخ، قبول نکرد. مدیر صریحاً به من گفت: «برو به جای معلمی یک کراچی دستکی پیدا کن؛ مثل دیگر قومایت جوالی گری کن!» این حرف بر من سخت تمام شد نزدیک بود با زنگ روی میز، بر فرق مدیر بکوبم.
بصیر احمد دولت آبادی به قول خودش، به احتمال زیاد، در پاییز سال ۱۳۳۶ و در برخی از اسناد رسمی به سال ۱۳۴۰ خورشیدی در روستای «قره غجله» دولت آباد ولایت بلخ دیده به دنیا کشود و در رشته استخراج معادن تا صنف ۱۴ در تخنیکم نفت و گاز شهر مزار درس خواند و در سال ۱۳۵۸ فارغ شد. و همچنین در مدرسه دینی دولت آباد صرف و نحو فراگرفت. و به قول خودش زمینه¬ای شد تا با نهج البلاغه آشنا گردد.
وی در دوران مبارزه مردم افغانستان از نزدیک با شهید مزاری رحمت الله علیه آشنا شد. آشنایی با شهید مزاری مسیر زندگیش را برای همیشه تغییر داد. و در سال ۱۳۵۹ به سازمان نصر پیوست. و در پایگاه فرهنگی و آموزشی سازمان در چهارکنت مشغول فعالیت گردید. و در اواخر سال ۱۳۵۹ به ایران مهاجرت نمود. و در تجریش تهران، در ساختمانی که شهید مزاری رحمت الله علیه برای فعالیتهای فرهنگی تدارک دیده بود به سر می برد.
یکی از مهمترین فعالیت فرهنگی دولت آبادی اداره و سردبیری مجله حبل الله از آغاز تأسیس، تاپایان عمر این مجله بود که رهبر شهید آن را تأسیس و حمایت می کرد.
 دولت آبادی مدت زیادی را با خانواده خود در قم، در ساختمان قدیمی متعلق به مرکزفرهنگی نویسندگان که بعدا نام «سراج» به خود گرفت، زندگی نمود و با رنج و فقر غیر قابل تحملی دست و پنجه نرم کرد وکمترکسی عمق رنج و مشکلات  او و خانواده اش را درک می کرد.
زندگی او همیشه ساده و غریبانه بود، چنانچه که مرگش ساده و غریبانه و در تنهایی بود.
دولت آبادی در عین حال که یک روزنامه نگار ماهر بود و با مجلات زیادی ایرانی و افغانی همکاری داشت، ولی در گرما گرم مبارزه به تحقیق و پژوهش نیز رو آورد و از خود میراث گرانسنگ و آثار مکتوب فراوانی بر جای نهاد. او افزون بر خلق آثار علمی و فرهنگی، مسئولیتهای علمی و فرهنگی زیادی را از جمله موارد ذیل را برعهده داشت:
۱- مدیر مسؤول و سردبیر مجله حبل الله از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۰ شمسی (۱۹۸۳ تا ۱۹۹۱ م)
۲- سردبیر مجله حبل الله از سال ۱۳۷۶ تا پایان نشر این نشریه.
حبل الله از مجلات تاثیرگذار آن دوران بود، مخاطبان فراوانی در میان مهاجرین داشت.
۳- عضو مؤسس مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان که بعدا نام مرکز فرهنگی- اجتماعی سراج را به خود گرفت.
۴- مدیر مسؤول، سردبیر و عضو تحریریه مجله سراج، در برخی ادوار نشر این مجله.
مرکز نویسندگان افغانستان، پس از مدت فعالیت تحت این نام، به مرکزفرهنگی سراج» تغییر نام داد. اعضای این مرکز افراد تاثیر گذار در آن دوره و نیز در عصر حاضر می باشد…..
۵ – عضو تحریریه هفته نامه وحدت، از سال ۱۳۷۷/ ۱۹۹۸ م تا پایان نشر هفته نامه وحدت درایران.
۶  – سردبیر نشریه عبرت.
۷ – عضو تحریریه مجله صراط که در شهر در قم منتشر می شد. این نشریه پس از شهادت شهید مزاری و سقوط بامیان از سوی مؤسسه شهید مزاری منتشر می شد و در این مؤسسه، آقای ناطقی پنجاب، فیاض ارزگانی، استاد مرحوم قربانعلی عرفانی، آقای حاجی محمد محقق، استاد سرور دانش سهم فعالی داشتند، ولی این مؤسسه دیری دوام نیاورد.
۸- عضو تحریریه نشریه سپیده در امریکا.
۹- همکاری قلمی با نشریات مختلف در ایران ، از قبیل بعثت، همبستگی، اخوت، هاجر، توسعه، کتاب ماه، طلوع وحدت در پاکستان، ندای هزارستان در آلمان.
دولت آبادی و مرکز فرهنگی سراج
از مهمترین دوران حیات علمی و فرهنگی دولت آبادی فعالیت در تاسیس و ادامه فعالیت دایمی در این مرکز در کنار سایر دوستان بود. جلسات این مرکز هر بعد از ظهر پنجشنبه در منزل مرحوم حسین شفایی در چهار مردان برگزار می گردید. و مرحوم دولت آبادی از منظم ترین دوستانی بودند که در این جلسات حضور داشتند.
در مدت فعالیت مرکز فرهنگی نویسندگان که بعدا با تغییر اندکی در اساسنامه به «مرکز فرهنگی سراج» تغییر نام داد، مرحوم دولت آبادی از منظم ترین و پرکارترین دوستان بودند که در این مرکز فعالیت داشتند. بیشتر از همه می نوشتند، بیشتر از همه، مقالات و آثاری را که مرکز به چاپ می رساندند، می خواندند و اصلاح می کردند، و همچنان حافظ اسناد و آثار مرکز بودند.
با فعالیت بنیاد اندیشه در کابل، و پیش آمدن بحث انحلال و ادغام این مرکز در بنیاد اندیشه، دولت آبادی از معدود دوستانی بودند که دغدغه  حفظ «مرکز سراج و آثار او در ساختمان متعلق به این مرکز بود» و بارها در تماسی که با ایشان داشتم، این دغدغه را به صورت جدی مطرح می کرد. و این نشان دهنده اهتمام ایشان به حفظ «حق معنوی آثار مرکز، و حفظ و اسناد مرکز فرهنگی سراج»
آثار علمی و فرهنگی:
از مرحوم دولت آبادی مقالات و کتابهای زیادی منتشر شده و غیر منتشر شده بر جای مانده است:
کتابهای منتشر شده:
 از جمله کتابهای منتشر شده ایشان قرار ذیل است:
۱- شناسنامه افغانستان، به وسیله انتشارات عرفان در سال۱۳۷۱ در ایران به چاپ رسید.
۲- شناسنامه احزاب و جریانات سیاسی افغانستان، ۱۳۷۱
۳- معرفی نامه افغانستان، ۱۳۷۲
۴- طرح صلح و تفاهم ملی در افغانستان، ۱۳۷۵
۵- افغانستان از ابدالی تا تره کی، ۱۳۷۷
۶- شورای ائتلاف، ۱۳۷۸.
۷- هزاره‌ها، پناه گزینی و کتمان هویت، ۱۳۸۲
۸ – هزاره ها از قتل عام تا احیای هویت، ۱۳۸۵ توسط انتشارات ابتکار به چاپ رسید.
۹- ملا فیض محمد کاتب هزاره، مورخ دوراندیش و هدفدار افغانستان
مقالات منتشر شده
افزون بر کتابهای منتشر شده، مقالات زیادی که به بیش از ۳۰۰ مقاله می رسد در مجلات و مطبوعات مختلف از وی به چاپ رسیده است:
نخستین مقاله مطبوع دولت آبادی، دو مقاله  تحت عنوان «جبهه ملی پدر وطن» و « ترفند های خاد جهت فریب مردم» بود که در نشریه «پیام خون» در تابستان سال ۱۳۶۰ش منتشر شد، این نشریه از مدرسه نانوایی چهارکنت ولایت بلخ نشر می شد.
آثار و مقالات منتشر ناشده
افزون بر آثار منتشر شده، مقالات و آثار ناچاپ شده زیادی از مرحوم دولت آبادی برجای مانده، و از آن جمله می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
۱-از نانوایی تا کاشانک همراه با استاد مزاری، سال ۱۳۶۵ش/۱۹۸۶م.
۲- زندگینامه بابه مزاری، سال ۱۳۷۲ش/۱۹۹۳م.
۳-افغانستان نا شناخته، سال ۱۳۷۲ش/۱۹۹۳م.
۴- شناسنامه انقلاب جلد اول، سال۲۳۷۲ش/۱۹۹۳م.
۵- مراکز علمی فرهنگی افغانستان، سال ۱۳۷۲ ش/۱۹۹۳م.
۶- جامعه شناسی سیاسی افغانستان، سال ۱۳۷۲ش /۱۹۹۳م.
۷- شیوه عزاداری امام حسین(ع) در افغانستان، سال ۱۳۷۳ش/۱۹۹۴م.
۸- شناسنامه علما ودانشمندان افغانستان جلد اول، سال ۱۳۷۵ش/۱۹۹۶م.
۹- نامه های مردم به بابه مزاری جلد اول، سال ۱۳۸۲ش/۲۰۰۳م.
۱۰- طرح بازسازی حوزات علمیه اسلامی و ساماندهی طلاب افغانستانی مقیم ایران، سال ۱۳۸۳ش/۲۰۰۴م.
از سرنوشت این کتابها معلومات و اطلاعاتی در دست نیست.
۱۱- یادداشت های ۳۰ ساله دولت آبادی، ۳۰ جلد.
تحقیق تنقیح آثار دیگران:
مرحوم دولت آبادی افزون بر نگارش کتاب و مقالات، آثار دیگرنویسندگان را که ضرورت چاپ و نشرش احساس می شد مورد تحقیق و تنقیح قرار داده و آماده به چاپ کردند از جمله می توان به موارد ذیل اشاراه کرد:
۱- افغانستان در مسیر تاریخ اثر مرحوم غلام محمد غبار، چاپ احسانی.
۲- افغانستان در پنج قرن اخیر اثر مرحوم محمد صدیق فرهنگ. قرار بود از سوی احسانی چاپ شود که نشد.
۳- عین الوقایع اثر مرحوم محمد یوسف ریاضی.
۴- سراج التواریخ جلد سوم، اثر مرحوم ملا فیض محمد کاتب هزاره.
نکته قابل ذکر اینکه کارهای دولت آبادی روی آثار دیگران بیشتر به شیوه گروهی و تیمی انجام می شد، و از جمله همکارانش آقای رحمانی مزاری و آقای جعفری دره صوفی بود که هردو از مؤسسان و اعضای مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان بودند.
دولت آبادی در سال ۱۳۸۵، همراه همسر و فرزندانش در سال ۱۳۸۵ش مطابق ۲۰۰۶م به کشور کانادا رفت. چند سالی نگذشت که پزشکان از ابتلای وی به مریضی سرطان خبر داد.
 و چندین بار جراحی و به طور مکرر شیمی درمانی شد.
 در عین حالی که با مریضی سرطان دست و پنجه نرم می کرد از نوشتن دست برنداشت از جمله می توان به آثار «مزاری چهره تاریخ ساز»، «مزاری، ماندگار ترین تلاش در تاریخ هزاره ها»، «در مزار بی مزاری»، «فعالیتهای فرهنگی بابه مزاری» اشاره کرد و همچنین در اواخر زمستان سال گذشته بود که از ایشان تقاضای نوشتن یک خاطره جهت چاپ در مجموعه مقالات «ظهور خورشید بود» وقتی تماس گرفتم روی تخت بیمارستان بود و تقاضایم را لبیک گفت و خاطره اش برای رهبر شهید نوشت و در آن مجموعه به چاب رسید.
یادداشتها و مقالات ناچاب شده نیز از وی زیاد بر جای مانده است از جمله:
ثبت رویدادهای روزانه که در مجموع بالغ بر ۳۰ تا ۴۰ می شود.
دولت آبادی متاهل است و دارای سه پسر و یک دختر، همسرش از منسوبان نسبی شهید مزاری می باشد.
و اینک که او چشم از دنیا بسته، همچون پیر ومرادش شهید مزاری، مال و منالی را در این دنیای فانی نیدوخته، و در آسمان هیچ کشوری ستاره و در هیچ زمینی بوریایی ندارد، ولی او توانست رنج یک نسل ریسمان بدوش را بسراید و آثار و میراث گرانسنگی را در راستای احیای هویت از خود برجای بگذارد. وحتی روزی که ایران را به مقصد کانادا ترک گفت یک تعدادکاغذهایی پراکنده و به ظاهر به درد نخور ولی حاوی مطالب ارزشمند و ناب به من داد و گفت: «اینها را داشته باش شاید روزی به درد بخورد».
اینک او سبک بال از میان ما پر گشوده است، ولی آثار گرانبهای او برای همیشه باقی است.
روحش شاد و یادش گرامی

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.